Object of the month
Leporelloboekjes
Een leporelloboekje, ofwel een harmonicaboek, is een specifieke vorm van boekbinden waarbij de bladen zigzag worden gevouwen. De vouwtechniek zelf bestond al, maar de oorsprong van de naam Leporello vinden we in de opera Don Giovanni (1787) van Mozart. Leporello, de knecht van Don Giovanni, hield een lijst bij van de minnaressen van zijn heer. Om de lengte van deze lijst te benadrukken werd, tijdens vroege opvoeringen van de opera, het papier zigzag gevouwen.
Ook in het Missiemuseum beschikken we over dergelijke boekjes, al is daarin niets te lezen over heimelijke minnaressen. In onze exemplaren zijn prachtige prenten te zien van de levensloop van vlinders, kevers, bijen en libellen. Alle insecten zijn genummerd en bij elk nummer is een verklarende tekst gedrukt met meer informatie over het desbetreffende specimen. Is een boekje geheel dichtgevouwen, dan is op de blauwe kaft Bilder-Atlas für Schüler – Ein unterhaltendes Büchlein für jedermann (Beeldatlas voor leerlingen – Een onderhoudend boekje voor iedereen) te lezen.
De titel wijst op een geïllustreerd leerboek dat bedoeld is voor schooljeugd, maar tegelijkertijd zo is geschreven dat ook volwassenen er met plezier in kunnen lezen. Het was vrij typisch voor de late negentiende en vroege twintigste eeuw om kennis op deze toegankelijk te presenteren in atlasvorm.
Bijzonder is dat deze boekjes uit de missiedrukkerij en -binderij komen. In de missiewerkplaatsen was er vaak een gemengd gezelschap werkzaam; broeders, studenten en leken die bij de missie werkten. Het vouwen van boeken en bladen werd voornamelijk door studenten gedaan. Onder de studenten in de boekbinderij ontstond er competitie in het vouwen van bladen. Wie weet is een van deze boekjes gevouwen door de winnaar van zo’n competitie.
Deze Bilder-Atlassen zijn niet de enige drukwerken afkomstig uit de missie in Steyl. Ook de Kurze Anleitung zum Sammeln zoologischer und botanischer Objekte uit 1905 is afkomstig uit de missiedrukkerij in Steyl. Klik hier voor meer informatie